Vrouwensmoesjes en vadercampagnes
 

Joep Zander 

Staatssecretaris Phoa (LPF) zal het volk bijblijven als initiatiefnemer van geldverslindende campagnes. De overheid heeft miljoenen gestoken in het neerzetten van vaders als luie minkukels. De discussie wordt aangezwengeld door de helft van de bevolking te beledigen.

De directie emancipatiezaken van staatssecretaris Phoa heeft in 2002 twee multimediale campagnes opgezet om de rol van mannen / vaders opnieuw in kaart te brengen. De interactieve campagne Mannenwordenerbetervan.nl moest onder druk van geïrriteerde vaders zijn stellingen grondig herzien. De beïnvloedingscampagne “Mannen in de hoofdrol” miskent de feiten, praat vaders schuld aan en zal daardoor weinig bijdragen aan de beoogde herverdeling van zorg en arbeid, laat staan de vergroting van de economische zelfstandigheid van vrouwen.

De Utrechtse jaarbeurs was het toneel van de start van "mannen- worden- er- beter- van.nl". De presentatie werd beheerst door een groot scherm met een virtual girl die de nationale stoeipoes voor politici, Bridget Maasland, inleidde. Wie als man naar de opening van de campagne kwam, werd door cabaretière Saskia vierkant voor schut gezet. Alle mannen in de zaal moesten verplicht meezingen dat mannen er beter van worden. Niet dat ze dat allemaal deden. Wel riep een man hardop: “Hier worden mannen slechter van.'' Als straf moest hij een paar keer extra "mannen worden er beter van" opzeggen. Op zich was er weinig aanleiding om te vermoeden dat mannen er beter van zouden worden. Immers ze kwamen in het inleidende boekje van de campagne niet voor, behalve als daders en veroorzakers van allerlei ongemak.

Dankzij een pittige discussie ter plekke en op Internet kwam het allemaal nog wonderbaarlijk goed met de campagne mannenwordenerbetervan.nl. Voor het eerst in de geschiedenis van de emancipatie wordt er nu werk gemaakt van het inhalen van achterstanden van mannen. In de voorlopige conclusies van de campagne zijn een aantal voorstellen gedaan, zoals het aanstellen van een mannencoördinator bij emancipatiezaken. Deze zou aan de slag kunnen met zaken als hulpverlening aan mannen bij huiselijk geweld en het in kaart brengen van de negatieve beeldvorming rond zorgende vaders. Als eerste aanzet werd binnen deze campagne daartoe een "denktank m/v" opgericht.

De andere campagne, “Mannen in de hoofdrol” /  wiedoetnuwat.nl, is bekender bij het publiek. De campagne lanceert o.a tv-spotjes waar mannen een hoofdrol als smoezenmaker krijgen toebedeeld. Deze, ongeveer 11 miljoen euro verslindende campagne, is in feite een grote smoes om vrouwen niet op hun eigen verantwoordelijkheden aan te spreken.

De oude vooronderstelling heerst dat vrouwen eigenlijk willen werken en mannen niet willen zorgen. Maar de praktijk is veel genuanceerder. Vrouwen blijken dikwijls tevreden met een parttime baan gecombineerd met de zorg voor de kinderen. En mannen die willen zorgen worden daar niet in geaccepteerd, laat staan gerespecteerd. Vaders die meer zorgen dan moeders raken meer nog dan de gemiddelde vader het contact met hun kinderen kwijt door gebrek aan gelijke zorgrechten voor vaders. Vaders die toch aan de zorg gaan worden dan dus letterlijk “losers”, te licht bevonden, te aardig; watjes. Mannen worden opgezadeld met een dubbele boodschap.

Ouders hebben last van een hoge gecombineerde taakbelasting (arbeid en zorg opgeteld), mannen meer dan vrouwen (emancipatiemonitor). Het doorbreken van bestaande patronen kost dus moeite. Vrouwen die vanuit zorg meer willen werken, zitten al snel met overbelasting. Maar dat geldt dus minstens ook voor mannen die er zorgtaken bij willen nemen. Medewerkers van de campagne weigeren te geloven dat in de emancipatiemonitor gewoon staat dat vooral mannen een dubbele belasting hebben. Ze vinden dat vaders mogen worden weggezet als luie minkukels. Als de doelstelling maar wordt gehaald. Hiertoe wordt die doelstelling dan ook bij voorkeur verengd tot 'het aanzwengelen van de discussie'. Als het beledigen van de helft van de bevolking een geoorloofd middel is, dan is het niet moeilijk een discussie aan te zwengelen. Maak, in de plaats van de mannenvariant op wiedoetnuwat.nl, een smoezengenerator voor vrouwensmoezen die de zorg niet over willen laten aan hun man. De wereld zou te klein zijn voor de protesten van de vrouwenbeweging. Maar het zou een interessantere discussie, en meer verandering, opleveren.

Een onderdeel van de campagne is het infotainment tv-programma “Vaders” van Angela Groothuizen, dat door de rijksoverheid is ingekocht. Het programma snoert mensen die ze zelf uitnodigen de mond bij al te kritische uitspraken. Het is ongewenst de rol van de overheid ter discussie stellen als het gaat om gelijkwaardige behandeling, zoals een gelijke toedeling van kinderopvangrechten aan vaders.

"Voor jou doe ik alles'', zei staatssecretaris Phoa tegen Bridget Maasland na zijn wat inhoudsloze optreden bij de opening van mannen- worden- er- beter- van.nl. Een typische mannenreactie. Wellicht heel hoffelijk, maar ongeëmancipeerd gedrag. Een geëmancipeerde man komt op voor zijn rechten en vooral voor zijn verantwoordelijkheden. Niet als slaaf, niet als meester, maar gelijkwaardig aan de vrouw. Toch waren in die zaal mensen die het een typische - in die context negatieve - mannenreactie vinden om als man je plek op te eisen in het emancipatieproces. De facto is hoffelijkheid daarmee verworden tot onderdanigheid, en assertiviteit weggezet als agressie. Sterke vrouwen als Bridget Maasland krijgen op hun niveau daardoor geen tegenspel. Dat is jammer. En Phoa geeft het slechte voorbeeld, voor al die andere mannen die van Emancipatiezaken met hun vrouw moeten leren praten over de verdeling van taken, door zich alvast voor een vrouw in het stof te werpen.

Joep Zander is publicist over vaderschap, zorg en recht http://www.joep.nl.nu/campagnes